PLEASE PANIC

The result of a four-week workshop with Marc Vanrunxt and some Bachelor students Drama

Location: Drama Studio 4, Campus Bijloke, Jozef Kluyskensstraat 2, Gent

The performance is playing on:
Wednesday 11 December 
2019 at 20:00 FULL HOUSE
Thursday 12 December 2019 at 20:00  FULL HOUSE
Meer info over de herneming van PLEASE PANIC ihkv De Grieken in KVS op 15.02.2020

(Estimated duration of the performance: to be determined)

RESERVATION (up to 4 hours before the performance by clicking on the date of the chosen performance here above) 

Tickets: free entrance with reservation 


Affichebeeld PLEASEPANIC webversie

LISTEN TO YOUR HEART

RESPECT YOUR INTUITION

MAKE YOUR MANIFESTATION

THERE’S NO LIMITATION

HAVE COURAGE

HAVE RAGE

WE’RE ALL TOGETHER

HAVE COURAGE

HAVE RAGE

WE’RE RISING

(Rising (1995), Yoko Ono)


Griekse Tragedies worden Vlaamse Tragedies, onvertaalbaar en onverklaarbaar.
Yoko Ono levert advies en geeft moed.

Wees welkom in DS4 voor de voorstelling Please Panic, een KASK *DANS* DRAMA project van en met Stan Martens, Jef Hellemans, Musia Mwankumi, Mustaf Ahmeti, Carly Heathcote, Colette Goossens, Senne Vanderschelden, Bardia Mohammad, Marc Vanrunxt, Anna von Hausswolff, Krzysztof Penderecki, Kim Gordon, Karel Goeyvaerts.


PLEASE PANIC in ONRUST
(Tekst: Régis Dragonetti)

Marc Vanrunxt is al een vijftal jaar gastdocent in onze dramaopleiding. Een tijdje geleden kreeg hij een telefoontje van opleidingsvoorzitter Jan Steen. Of hij een project met derde bachelors wou begeleiden? Zeker, waar ging het over? Griekse tragedies, althans drie heruitgegeven vertalingen van de hand van classicus en theaterauteur Johan Boonen.

Slik.

***

Eind november ontmoet ik Vanrunxt voor een gesprek in dramastudio 4. De studenten zijn al een hele ochtend in de weer geweest en scharen zich in een halve cirkel rond ons; half zittend, half liggend, alsof een tempelfronton van Phidias voor onze voeten aan brokken is gevallen. Dat is misschien niet toevallig, zal ik me later bedenken. 

Waarom was het aanvankelijk even slikken? Vertalingen bevatten doorgaans nogal wat woorden en laat die in Vanrunxts praktijk nu niet meteen talrijk zijn. Hij is danser, choreograaf, iemand die vanuit het lichaam vertrekt. Hoe kan hij vanuit die positie in hemelsnaam recht doen aan zo’n klepper van een tekst? Door Brussel struinend valt zijn oog op een graffiti. ‘Please Panic’ staat er. Dat vat het op dat moment goed samen. Oef, een naam heeft het project tenminste al.

Vanrunxt is overigens niet de enige die de oude Grieken met een ‘oneigenlijk’ medium te lijf gaat. Rainer Maria Rilke maakte zowat de omgekeerde oefening. Een dikke eeuw geleden stootte de Praagse dichter tijdens een bezoek aan het Louvre op een Archaïsche torso van Apollo. Het beeld inspireerde hem tot een sonnet, waarvan de eerste regel als volgt luidt: ‘Wij kenden niet zijn ongehoorde hoofd’. Rilke’s strategie is er tout court een van ontkenning. Van de veertien regels bevatten er wel zes het woord ‘niet’. Om het oude marmer tot leven te wekken loopt Rilke er in zekere zin met een boog omheen. En zo voltrekt zich het wonder. Het onzichtbare veredelt het zintuigelijke, zodat uit de diepte van het beeld uiteindelijk de gekende ethische imperatief opwelt, waarmee het gedicht besluit: ‘Je moet je leven veranderen.’ 

De klassieke oudheid heeft vaak iets beangstigend. Wij houden haar op afstand omdat ze een ontzagwekkende verte in zich draagt. Het aura, zoals Walter Benjamin het zou noemen, verdraagt geen rechtsreeks licht, al maakt hij precies het verschil tussen een goddelijke torso en ‘een afgeknotte, beschadigde steen’. Al die ontkenningen en omwegen doen trouwens denken aan de middeleeuwse via negativa. Al vroeg benadrukten christelijke mystici als de Pseudo-Dionysius het onkenbare karakter van God. Volgens hen was het enkel mogelijk te zeggen wat Hij niet was. Ook theatervernieuwer Jerzy Grotowski voelde zich tot deze idee aangetrokken en recupereerde haar met naam en al in zijn eigen methode. Acteren was niet het verzamelen van vaardigheden, maar het opheffen van blokkades. De theoloog ontneemt God predikaten, de acteur zuivert zichzelf van bestaande weerstand.

Terug naar studio 4. Een Grotowski-epigoon kan je Vanrunxt bezwaarlijk noemen, maar toch bedient ook hij zich niet van een vooraf bepaald lichamelijk vocabularium. Aan de basis van elke beweging ligt iets van een diepere orde. De vorm staat niet voorop. Hij is het resultaat van een intentie. Goed om weten: ‘Please Panic’ slaat niet enkel op een persoonlijk paniekje van de regisseur. Het ontstuimige snoeiwerk in de projectsubsidies van Jambon stuwde het adrenalinepeil bij aanvang in het gehele kunstenveld de hoogte in. Plots bevond de buitenwereld zich in het midden van de studio, iets waar in tegenstelling tot Rilke’s torso veel minder omheen gedraaid kon worden.

De drie vertalingen van Boonen die op de plank lagen werden teruggebracht tot een centrale idee, die van het lot, de onafwendbaarheid der dingen. Naast teksten over de Griekse tragedie lazen de studenten stukken uit Het tij keren van Joke Hermsen, een essay over Hannah Arendt, Rosa Luxemburg, moed en verzet in tijden van gele hesjes. Met de donkerrode Luxemburg en haar marxistische denkbeelden in het hoofd kreeg onafwendbaarheid opeens een positieve, maar ook wat bloedige associatie. Vanrunxt stelde een alternatief muzikaal scenario op, onder andere met werk van Anna von Hausswolff en Krzysztof Penderecki, dat op een of andere manier iets van deze angst capteert. Tijdens de sessies tasten de studenten af hoe ze zich tegenover die akoustische aanwezigheid kunnen verhouden. Het gaat er niet zozeer om om iets vast te leggen, dan wel om een aantal spelregels uit te zetten.

Bij het project rond Boones vertalingen zijn naast onze eigen dramaopleiding ook Conservatorium Antwerpen, LUCA Leuven en RITCS Brussel betrokken. De studenten vertellen me dat ze dat een goede zaak vinden. Op die manier wordt het ook een ontmoetingsplek, een vrijzone waar de diversiteit kan zegevieren, wars van concurrentie. In februari presenteren allen de vruchten van de arbeid tijdens een driedaagse in KVS.

Over omwegen gesproken. Is de Griekse tragedie nu niet heel veraf? Vanrunxt drukt mij op het hart dat zulks niet het geval is. Maar ook hier: een ontkenning. Het is niet veraf. Hoe ze zich in concreto in de voorstelling zal manifesteren is voorlopig nog koffiedik kijken. Binnenkort worden kostuums geïntroduceerd. Ze worden ontworpen door Carly Heathcote en zouden mogelijks naar de draperie mouillée verwijzen. Die keuze kan dan weer inwerken op de algemene gestiek. Vast staat het nog allemaal niet. De voorstelling moet nog uitharden. Er wordt gezocht, gedanst, geluisterd, bewogen… en dat vraagt tijd.

Meer info over de herneming van PLEASE PANIC ihkv De Grieken in KVS op 15.02.2020